Yenienerji | Ocak-Şubat 2022 | Sayı: 84

43 yeni enerji • OCAK ŞUBAT 2022 Bu örnek hesaplar gerçek uygulamalarda önemli oranda değişebilir. Ancak şurası kesindir ki, jeotermal enerjiyi ne kadar akılcı değerlendirirsek değerlendirelim, gene de medyada öne sürüldüğü gibi [13] 2050 yılına dek `sıfır atıkla` jeotermal güç üretimi tanımı geçerli değildir. A ve B santrallerinde görüldüğü üzere elektrik üretiminden kaynaklı olarak stoktan CO2 salımı çekilirken, katma değer kayıpları nedeni ile +ΔCO2 salımları kaçınılmazdır. Bu bulgu, tüm yenilenebilir enerji kaynaklı sistemler için geçerlidir. Örneğin, bir foto-gözeli (PV) güneş santrali güneşten soğurulan ısıyı değerlendirmediği sürece dolaylı +ΔCO2 salım sorumluluğu oluşmaktadır. Bu nedenle, geçerli ve gerçekçi olabilecek doğru amacımız bu tür salım sorumluluklarını en aza indirerek sera gazı salımlarında en fazla azaltımı gerçekleştirmektir. Nitekim, Avrupa Birliği Ufuk 2020 GECO projesinin amacı da salımları sıfırlamak değil azaltmak olarak yer almıştır [14]. Gene de dikkat çeken bir önemli nokta, GECO projesinin bile kapsamı elektrik üretimi ile sınırlı bırakılmıştır. Bu yaklaşım, sadece Ülkemizde değil, dünyada da yeterli bilincin oluşmadığını göstermektedir. B seçeneğinin yaygınlaşması ile jeotermal enerjinin akılcı kullanımları sonucu katma değer kazanımlarının küresel ısınmaya karşı etkisi kW-h başına 0.77·1012oC/ton CO 2 x 0.319/1000 ton CO2/ kW-h =-0.246 x 10-15oC/kW-h olacaktır [5]. Bu değer kolaylıkla ihmal edilebilir görülse de Ülkemizde 40 GW dolayında gerçekçi bir jeotermal güç kapasitesinin bulunduğu öngörüsü ve yılda her bir santralin en az 6000 saat/yıl çalışacağı tahmini ile, jeotermal güç santrallerinde artık ısının da akılcı değerlendirilmesine bağlı olarak küresel sıcaklıkta Türkiye olarak, -0.6·10-4oC/yıl dolayında olumlu bir katkı sağlanacaktır. Ayrıca, termodinamiğin birinci yasasına göre aynı miktardaki (40 GW) jeotermal potansiyelin üçlü üretimde kademeli olarak 30 yıla yayılı biçimde değerlendirilmesi ile toplam olumlu katkı, -0.23 K olabilecektir. Bu değer Paris anlaşmasının +1.5 K (veya daha az artış) hedefinin yaklaşık altıda-birini çözer görülmekte ve jeotermal enerjinin akılcı kullanımının küresel ısınmaya karşı ne denli bir potansiyele sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Tabii, bu katkı düzeyi tam olarak hiç gerçekleşmeyecektir, çünkü tüm enerji kaynaklarının da akılcı ve verimli kullanılması gerekirken CO2 yoğunluğu atmosferde sürekli artmaya devam etmekte ve küremiz hala ısınmaktadır. Bunun önlemi ise CO2 salımlarının kesin bir biçimde tutumu, depolanması ve yararlı işlerde değerlendirilmesi (CCSU) olup bu koşul aynen jeotermal sektör için de kritik öneme sahiptir, zira jeotermal santrallerimizdeki bugünün CO2 düzeyi -her ne kadar azalma eğiliminde ise de- örneğin Menderes grabeninde ortalama 595 g CO2/kW-h dir (Binary türbinler için) [15]. Dünya ortalaması 121 g/kW-h iken [16] bu değer bir kombine doğal gaz santralinden hala daha yüksektir (400 g CO2/ kW-h). Azalma eğiliminin bir nedeni de ayrıştırıcılardan atmosfere salınan gazlar (çoğu kez) sonucunda tekrar basma kuyularından rezervuara geri verilen jeotermal akışkandaki gaz derişikliğinin giderek azalması olup kuyu başında tam bir CO2 tutumu yapılmadan jeotermal sahalardaki CO2 miktarı azalıyor denemez çünkü bir kısım CO2 atmosfere zaten ayrıştırıcılardan bırakılmış olmaktadır. Ancak bu birim kW-h elektrik salım değerlerine ısı hala dahil edilmemekteÇizelge 1. A ve B Jeotermal Santral ve Üçlü Üretim Tesislerini Karşılaştırması. **Soğutma ile ortamdan çekilen ısıl güç dahil. Soğutma yapılmaz ise 0.256. *Sıcak su ön ısıtması dahil. Daha yüksek olmamasının nedeni tekrar basma sıcaklık sınırıdır. Jeotermal Santral Seçenekleri Katma Değer Potansiyeli CCSU* Üretilen Katma Değer Katma Değer Kaybı Net Katma Değer Akılcılık IQ CO2 Azaltımı CO2 Sorumluluğu Net CO2 tasarrufu (-) veya salım(+) A: Sadece Elektrik Üretimi 0.261 YOK +0.106 -0.0952 +0.0108 0.28 -0.029 +0.0302 +0.0012 B: Jeotermal Üçlü Bölge Sistemi 0.261 VAR +0.319 0.0086 ~0 +0.319* 0.73** -0.0275 +0.00232 -0.0252 Şekil 3. Jeotermal Atık Isısının Değerlendirilmesinde Güç Üretim Ömrü [5]

RkJQdWJsaXNoZXIy OTEzMQ==